Kiedy po raz pierwszy stajemy przed koniecznością załatwienia sprawy urzędowej za granicą albo przedłożenia polskiego dokumentu w zagranicznej instytucji, prędzej czy później natrafiamy na pojęcie tłumaczenia przysięgłego. Dla wielu osób brzmi ono nieco tajemniczo i kojarzy się głównie z dodatkowymi formalnościami oraz wyższymi kosztami, choć w rzeczywistości chodzi o proces ściśle uregulowany prawnie i pełniący bardzo konkretną funkcję. Warto więc dokładnie zrozumieć, czym różni się ono od zwykłego przekładu, kto może je wykonać i jak długo trzeba na nie czekać, zanim ruszymy z jakąkolwiek formalnością. W tym artykule krok po kroku wyjaśniamy wszystkie te kwestie, żeby proces zamawiania takiego tłumaczenia przestał być tajemnicą!

Tłumaczenie przysięgłe – co to jest?

Tłumaczenie przysięgłe, nazywane też tłumaczeniem uwierzytelnionym, to przekład dokumentu wykonany i poświadczony przez osobę posiadającą specjalne uprawnienia nadane przez Ministra Sprawiedliwości. W odróżnieniu od tłumaczenia zwykłego, tłumaczenie przysięgłe ma moc dokumentu urzędowego i jest honorowane przez instytucje państwowe, straż graniczną, sądy, uczelnie wyższe, banki, ambasady, oraz urzędy konsularne, urzędy skarbowe, urzędy stanu cywilnego zarówno w Polsce, jak i za granicą. Zasady jego wykonywania reguluje w Polsce Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego, która precyzyjnie określa, kto i w jaki sposób może takiego przekładu dokonać.

Tłumacz przysięgły bierze pełną odpowiedzialność prawną za zgodność tłumaczenia z oryginałem, co oznacza, że każdy błąd czy nieścisłość mogą rodzić realne konsekwencje. Dlatego właśnie tego typu tłumaczenia stosuje się tam, gdzie liczy się nie tylko poprawność językowa, ale przede wszystkim wiarygodność i autentyczność dokumentu. W praktyce oznacza to, że zwykłe biuro tłumaczeń nie zawsze wystarczy – w wielu sytuacjach niezbędna jest właśnie pieczęć i podpis tłumacza przysięgłego, np. języka rosyjskiego. Warszawa to obszar, w którym realizuje się tego typu tłumaczenia. Jakie są ich rodzaje?

Tłumaczenia przysięgłe pisemne vs. ustne

Tłumaczenia przysięgłe dzielą się na dwa zasadnicze rodzaje – pisemne oraz ustne – i choć opierają się na tych samych uprawnieniach, służą zupełnie innym celom. Tłumaczenia pisemne dotyczą fizycznych dokumentów, takich jak akty stanu cywilnego, umowy czy dyplomy, i kończą się wydaniem poświadczonego dokumentu w formie papierowej lub elektronicznej. Tłumaczenia ustne z kolei towarzyszą sytuacjom, w których tłumacz musi być obecny osobiście, na przykład podczas rozprawy sądowej, podpisania aktu notarialnego czy ślubu z udziałem obcokrajowca. W obu przypadkach tłumacz przysięgły bierze pełną odpowiedzialność za rzetelność przekładu, jednak charakter pracy i przygotowanie do niej są zupełnie inne.

Kiedy potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe?

Tłumaczenie przysięgłe jest wymagane wszędzie tam, gdzie dokument musi zachować pełną moc prawną również poza granicami swojego kraju pochodzenia. W praktyce oznacza to, że zwykły przekład, choćby najbardziej staranny, nie zostanie uznany przez urząd, sąd czy uczelnię, jeśli nie towarzyszy mu pieczęć i podpis tłumacza przysięgłego. Najczęściej z taką koniecznością spotykamy się w następujących sytuacjach:

• gdy trzeba przedłożyć akty stanu cywilnego, czyli akty urodzenia, małżeństwa czy zgonu, na przykład przy załatwianiu formalności w zagranicznym urzędzie stanu cywilnego,
• gdy świadectwo szkolne lub dyplom uczelni wyższej ma zostać uznany za granicą, co jest niezbędne przy kontynuowaniu nauki lub ubieganiu się o pracę wymagającą określonych kwalifikacji,
• gdy załatwiamy sprawy sądowe, notarialne lub bankowe, w których liczy się formalna zgodność treści z oryginałem, na przykład przy podpisywaniu umów, pełnomocnictw czy dokumentów kredytowych,
• gdy rejestrujemy pojazd sprowadzony z zagranicy i musimy przełożyć jego dowód rejestracyjny, kartę pojazdu czy umowę kupna-sprzedaży,
• gdy ubiegamy się o wizę, kartę pobytu lub obywatelstwo, a urząd wymaga przedstawienia dokumentów potwierdzających tożsamość, wykształcenie lub sytuację rodzinną.

Warto pamiętać, że lista instytucji wymagających tłumaczeń przysięgłych jest znacznie dłuższa i obejmuje również uczelnie zagraniczne, pracodawców, ubezpieczycieli czy instytucje finansowe. Dlatego zanim zdecydujemy się na zwykłe tłumaczenie, dobrze jest z wyprzedzeniem zapytać w danym urzędzie lub instytucji, czy konkretny dokument wymaga właśnie formy przysięgłej, ponieważ wymogi potrafią się różnić w zależności od kraju, rodzaju sprawy, a nawet konkretnego okienka urzędniczego. 

Jak wykonuje się tłumaczenie przysięgłe?

Sam proces tłumaczenia przysięgłego przebiega według ściśle określonego schematu, który ma zagwarantować pełną zgodność przekładu z oryginałem. Tłumacz najpierw dokładnie analizuje dokument źródłowy, zwracając uwagę nie tylko na treść, ale też na wszelkie elementy graficzne, pieczęcie i podpisy. Następnie wykonuje przekład, starając się jak najwierniej oddać układ i formę oryginału, co bywa szczególnie istotne w przypadku dokumentów urzędowych. Na końcu poświadcza tłumaczenie własną pieczęcią i podpisem oraz odnotowuje je w specjalnym repertorium.

1. Analiza i weryfikacja dokumentu źródłowego.
2. Wykonanie przekładu z zachowaniem formy i układu oryginału.
3. Poświadczenie pieczęcią, podpisem i wpisem do repertorium.
4. Wydanie tłumaczenia w formie papierowej lub elektronicznej.

Jak powinno wyglądać tłumaczenie przysięgłe?

Poprawnie wykonane tłumaczenie przysięgłe musi zawierać kilka obowiązkowych elementów, które odróżniają je od zwykłego przekładu. Przede wszystkim na dokumencie musi znaleźć się pieczęć tłumacza przysięgłego wraz z jego imieniem, nazwiskiem, językiem uprawnień oraz numerem na liście tłumaczy. Niezbędna jest też klauzula poświadczająca zgodność tłumaczenia z okazanym dokumentem oraz numer wpisu do repertorium, a także adnotacje o stanie oryginału, na przykład informacja, że była to kopia lub dokument z uszkodzoną pieczęcią.

Tłumaczenie przysięgłe to znacznie więcej niż zwykły przekład tekstu – to dokument o mocy prawnej, za którego zgodność z oryginałem odpowiada uprawniony tłumacz. Wykonać je może wyłącznie osoba wpisana na listę tłumaczy przysięgłych, która zdała państwowy egzamin i posługuje się urzędową pieczęcią. Tego typu tłumaczenia są niezbędne między innymi przy aktach stanu cywilnego, dyplomach, dokumentach sądowych czy rejestracji pojazdów sprowadzonych z zagranicy. Jeśli zachodzi potrzeba profesjonalnego wsparcia przy tłumaczeniu dokumentów lub obecności tłumacza podczas ważnego spotkania, warto skorzystać z usług sprawdzonego specjalisty.

FAQ – tłumaczenia przysięgłe